In het kort
- Een luchtwasser trekt lucht door water heen. Dat bevochtigt de kamer en pikt grof stof mee, en daar houdt het op.
- Water is geen filter.
- Fijnstof, pollen en huisstofmijtallergeen zijn zo licht dat ze niet tegen een natte wand aan botsen maar er met de luchtstroom keurig omheen buigen, en aan de andere kant weer naar buiten komen.
- Ruik je het probleem, dan heb je actief kool nodig. Zie of voel je het, dan heb je een HEPA-filter nodig.
- Een luchtwasser is in de praktijk een luchtbevochtiger die onderweg wat stof meeneemt.
- Koop er een als je lucht in de winter kurkdroog is en niemand in huis allergisch is.
- Staand water vraagt onderhoud, want een reservoir dat je laat staan wordt op den duur zelf de bron van wat je juist kwijt wilde.
Zoek je op een luchtreiniger met water, dan krijg je drie totaal verschillende apparaten door elkaar te zien. Een luchtwasser, met een pak draaiende schijven in een waterbak. Een luchtbevochtiger, die een koele damp de kamer in blaast. En een gewone luchtreiniger met een filterpakket, waar geen druppel water aan te pas komt.
Ze staan naast elkaar in hetzelfde schap, ze zitten in dezelfde prijsklasse en op elke doos staat schone lucht. Toch lossen ze drie verschillende problemen op, en neem je de verkeerde mee naar huis, dan merk je dat pas na een maand of twee: het blijft ruiken, je blijft niezen zodra je gaat stofzuigen, of je ramen beslaan opeens elke ochtend terwijl dat vorig jaar niet gebeurde.
Hieronder staan ze naast elkaar. Daarna leggen we uit waarom uitgerekend het water het onderdeel is dat het minste doet aan waar de meeste mensen last van hebben. Wil je eerst weten wat er in een gewoon apparaat gebeurt, begin dan bij hoe een luchtreiniger werkt.
| Luchtwasser | Luchtreiniger | Luchtbevochtiger | |
|---|---|---|---|
| Wat het doet | Lucht door water trekken | Lucht door een filterpakket duwen | Vocht aan de lucht toevoegen |
| Fijnstof en PM2,5 | Nauwelijks | Ja, met HEPA | Nee |
| Pollen en mijtallergeen | Deels, de grofste | Ja | Nee |
| Geur, rookgassen en VOC | Nee | Ja, met actief kool | Nee |
| Grof stof en pluis | Ja | Ja | Nee |
| Vocht in de kamer | Gaat omhoog | Blijft gelijk | Gaat omhoog |
| Filters vervangen | Meestal geen | Ja, periodiek | Meestal geen |
| Onderhoud | Water verversen en schijven reinigen | Filter vervangen en voorfilter afzuigen | Water verversen en ontkalken |
| Voor wie | Droge lucht in de winter | Allergie, fijnstof, rook, geur | Alleen te droge lucht |
Geen van de drie haalt CO2 uit een kamer. Dat getal zakt alleen als je ventileert, en dat blijft ook met een apparaat aan de eerste stap.
Waarom water geen fijnstoffilter is
Een luchtwasser vangt deeltjes door botsing. De ventilator duwt lucht langs een nat oppervlak, en alles wat te zwaar is om die bocht mee te maken slaat tegen het water aan en zakt de bak in. Traagheidsafzetting heet dat, en het werkt uitstekend voor het grove werk.
Alleen zit precies daar de vangst. Hoe kleiner een deeltje, hoe minder massa het heeft, en hoe makkelijker het dus met de luchtstroom mee de bocht om gaat in plaats van er dwars doorheen te vliegen. Ergens rond een paar micrometer kantelt dat, en onder die grens verliest een natte wand zijn greep vrijwel helemaal.
Even in verhoudingen. Een mensenhaar is ongeveer zeventig micrometer dik. PM10 is alles onder de tien micrometer, PM2,5 alles onder de twee en een halve, en dat is de fractie die diep je longen in komt en waar de gezondheidsrichtlijnen over gaan. Zulke deeltjes zweven. Ze zijn zo licht dat ze zich als onderdeel van de lucht gedragen, en lucht buigt om water heen.
Een HEPA-filter pakt ze wel, en niet door ze tegen te houden als een zeef. In een wirwar van vezels botsen de allerkleinste deeltjes door hun eigen trilbeweging tegen een vezel aan, terwijl de wat grotere er door hun traagheid tegenaan slaan; de norm EN 1822 test op de deeltjesgrootte waar dat samenspel op zijn zwakst is, zodat er geen gat in de curve kan zitten. Wat die klassen betekenen staat bij de HEPA-klassen.
En geur? Geur is een gas, en gasmoleculen zijn nog eens duizend keer kleiner dan fijnstof. Water spoelt daar een enkele goed oplosbare verbinding uit en verder niets. Daarvoor heb je een koolstoffilter nodig.
Let op bij allergie
Een luchtwasser blaast vocht de kamer in. Loopt de luchtvochtigheid daardoor structureel boven de zestig procent, dan help je huisstofmijt en schimmel juist vooruit; die gedijen op vocht. Voor iemand met een mijtallergie kan het apparaat de klachten dus verergeren terwijl het aanvoelt alsof je iets aan de lucht doet. Meer daarover staat bij huisstofmijtallergie en bij schimmel en schimmelsporen.
Wanneer een luchtwasser wel logisch is
Er is een huis waarin zo’n apparaat op zijn plek staat, en dat is het huis met kurkdroge winterlucht. Buiten vriest het, de verwarming staat aan, en de koude buitenlucht die je binnenlaat kan bij kamertemperatuur veel meer vocht bevatten dan hij meebrengt. Dat voel je. In je keel, in je neus, aan je huid, en aan een houten vloer die begint te krimpen.
De GGD houdt veertig tot zestig procent luchtvochtigheid aan als het gebied waarin de meeste mensen zich prettig voelen. Zit je daar ’s winters structureel onder, dan doet vocht toevoegen echt iets. Een luchtwasser doet dat zonder zichtbare nevel en zonder verstuiver, en hij haalt onderweg het grove stof en het pluis uit de lucht. Dat is een reele bonus in een huis met gladde vloeren en een hond die verhaart.
Wat je erbij moet weten: er is niets te vervangen, maar er is wel iets te poetsen. Stilstaand water in een warme kamer is een prima plek voor bacteriën en biofilm, en dat merk je aan een muffe waas die het apparaat zelf de kamer in blaast. Wekelijks water verversen, schijven of trommel schoonmaken en de bak droog laten staan als je hem een tijd niet gebruikt. Sla je dat over, dan is je luchtwasser binnen een seizoen de vieste plek in de kamer.
Zit je klacht niet in droge lucht maar in stof, pollen, rook of geur, dan koop je het verkeerde apparaat. Kijk dan bij de luchtreinigers. Ben je nog aan het orienteren, dan loopt de beste luchtreiniger kiezen de afwegingen met je langs.
- Je wordt 's winters wakker met een droge keel: een luchtwasser past.
- Je hebt hooikoorts, een mijtallergie of astma: neem een luchtreiniger met HEPA en houd het vocht juist onder de zestig procent.
- Het ruikt naar koken, naar rook of naar hond, en het blijft hangen ook als de kamer er verder schoon uitziet: dan is actief kool het onderdeel dat het werk doet, en water niet.
- Je woont aan een drukke weg of stookt hout.
- Er zijn allergieklachten en de lucht is droog: dat is een luchtreiniger, en pas als de klachten onder controle zijn eventueel iets erbij voor het vocht.
- Je ramen beslaan al 's ochtends en er staat schimmel op de kozijnen: niet bevochtigen, maar ventileren en ontvochtigen.
- Je wilt vooral weten hoe je lucht er nu voor staat: meet eerst.
Een luchtreiniger die wel filtert
Zoek op waar je last van hebt in plaats van op de techniek. Bij elk apparaat staat welk filterpakket erin zit en voor welke ruimte het gemaakt is.
- HEPA tegen fijnstof, pollen en mijtallergeen
- Actief kool tegen geur, rook en VOC
- Per oppervlakte en per geluidsniveau te filteren
Veelgestelde vragen over luchtwassers
Wat is het verschil tussen een luchtwasser en een luchtreiniger?
Een luchtwasser trekt lucht door water en voegt daarbij vocht toe aan de kamer. Een luchtreiniger duwt lucht door een filterpakket en laat het vochtgehalte met rust. De eerste pakt grof stof en droge lucht, de tweede pakt fijnstof, pollen en met een koolstoffilter ook geur. Ze vervangen elkaar niet.
Haalt een luchtwasser fijnstof uit de lucht?
Nauwelijks. Vangen op een natte wand werkt door botsing, en deeltjes onder een paar micrometer hebben te weinig massa om die botsing te maken: ze volgen de luchtstroom om het water heen. Voor PM2,5 heb je een HEPA-filter nodig. Wil je zien hoeveel fijnstof er bij jou in huis hangt, meet het dan zelf; hoe dat gaat staat bij fijnstof meten in huis.
Is een luchtwasser goed bij hooikoorts of huisstofmijt?
Nee, en hij kan het zelfs slechter maken. Pollen zijn deels grof genoeg om in het water te belanden, maar de fractie die je longen in gaat blijft hangen, en de extra luchtvochtigheid is precies waar huisstofmijt en schimmel op groeien. Kijk voor deze klachten bij de luchtreinigers voor allergie.
Wat is een luchtwasser zonder filter?
Dat is geen bijzonder type, dat is de gewone bouwwijze. In een luchtwasser doet het water het vangwerk, dus er zit meestal geen vervangbaar filter in. Klinkt aantrekkelijk, want geen vervangkosten, maar het is ook meteen de reden dat er geen HEPA-prestatie in zit: zonder vezelmat is er niets wat de kleine deeltjes tegenhoudt.
Kan een luchtreiniger ook bevochtigen?
Er zijn combinatieapparaten die allebei doen, met een filterpakket voor de lucht en een apart waterreservoir voor het vocht. Dat werkt, maar je koopt er twee onderhoudsschema’s mee: filters vervangen en water verversen. Wij verkopen ze niet; als je allebei nodig hebt zijn twee losse apparaten meestal makkelijker schoon te houden en kun je ze los aanzetten.
Hoe vaak moet ik het water verversen?
Wekelijks, en vaker als het apparaat dagelijks draait. Maak bij het verversen ook de schijven of de trommel schoon, want daar zet zich een gladde laag op af. Laat je de bak weken vol staan, dan gaat het apparaat ruiken en blaast het dat de kamer in.
Moet ik dan helemaal geen water in huis brengen?
Alleen als je lucht aantoonbaar te droog is. Meet eerst met een hygrometer of een luchtkwaliteitsmeter; hoe je dat aanpakt staat bij luchtkwaliteit in huis meten. Zit je boven de veertig procent, dan is bevochtigen niet je probleem en heeft vocht toevoegen alleen nadelen.
