Meetapparatuur luchtkwaliteit

Een deel van wat er in je lucht zweeft, ruik je. De rest niet. Fijnstof van de koekenpan, de kaars of de straat is onzichtbaar, CO2 al helemaal, en juist die twee bepalen voor een groot deel hoe een kamer ademt. Een fijnstofmeter zet het om in microgram per kubieke meter. Een CO2-meter vertelt je wanneer het raam open moet.

Eerst meten, dan pas een apparaat kiezen. Dat levert twee dingen op: je weet of je het probleem hebt dat je denkt te hebben, en je ziet achteraf of de luchtreiniger doet wat hij belooft. Zonder meting blijft dat een gevoel. Hieronder staan de meters die wij verkopen, geordend naar wat ze meten.

Een fijnstofmeter telt met een laserstraal de deeltjes die langskomen en splitst ze in twee fracties. PM10 is het grovere stof dat vooral in neus en keel blijft steken, zoals zaagsel, opdwarrelend straatvuil en pollen. PM2,5 is fijner en komt tot in de longblaasjes. Ter vergelijking: een mensenhaar is ongeveer vijftig tot zeventig micrometer dik, ruim twintig keer zo dik als een PM2,5-deeltje.

Dat onderscheid is precies wat een goede meter bruikbaar maakt. Eén verzamelgetal zegt niets over de bron, twee gescheiden waarden wel. En een enkele meting zegt sowieso weinig. De meters in deze categorie slaan tot 5.000 meetpunten op en tonen het verloop als grafiek, en daar begint het interessant te worden: laat er een avond een draaien in de woonkamer en je ziet de piek van het bakken, hoe lang die blijft hangen en hoeveel sneller hij zakt met de afzuigkap aan.

Verwacht van een huismeter geen laboratoriumnauwkeurigheid. Waar hij goed in is, zijn verschillen: voor en na het koken, raam open tegen raam dicht, luchtreiniger aan tegen uit. Op de absolute waarde tot op de microgram moet je niet varen, op het patroon wel. Zoek je een apparaat dat het stof daarna ook opruimt, kijk dan bij luchtreinigers tegen fijnstof. Waar het spul binnenshuis vandaan komt, staat in fijnstof in huis.

CO2 is geen vervuiling die je uit de lucht kunt halen, maar de beste indicator die je thuis of op kantoor kunt aflezen voor de vraag of er verse lucht bij moet. Buiten zit het rond 400 ppm. Binnen geldt onder 800 ppm doorgaans als goed, tussen 800 en 1.200 ppm is het tijd om te ventileren, en daarboven merk je het aan de mensen in de kamer voordat je het aan een meter afleest.

Belangrijk om eerlijk over te zijn: een luchtreiniger verlaagt het CO2-gehalte niet. Geen enkele. Hij haalt deeltjes uit de lucht die er al is. CO2 verdwijnt alleen door lucht te verversen. Een CO2-meter vervangt dus geen luchtreiniger en een luchtreiniger vervangt geen raam. Ze beantwoorden twee verschillende vragen.

Let bij het kiezen op het meetprincipe. Een fotoakoestische sensor stelt zichzelf bij en hoeft niet met de hand nagekalibreerd te worden. Handig zijn verder een instelbare alarmgrens, kleurzones voor een blik vanaf de bank en een dimbaar display als het toestel in een slaapkamer komt te staan. Wil je de aanpak van begin tot eind lezen, dan staat die in luchtkwaliteit in huis meten en verbeteren.

Na een verbouwing, een nieuwe keuken of een pas gelakte vloer speelt er iets anders. Spaanplaat, lijm, lak, verf en schuim geven formaldehyde en vluchtige organische stoffen af, en die concentratie is vlak na de klus het hoogst. Daarna zakt hij, over weken tot maanden. Ruiken is een slechte meetmethode: de drempel ligt bij iedereen anders, en boven een bepaalde blootstelling ruik je het juist niet meer.

Daar is een HCHO- en TVOC-meter voor, die beide waarden tegelijk afleest en met een druk op de knop wisselt tussen ppm en mg/m³, zodat je je meting rechtstreeks naast een richtlijn kunt leggen. Nuttig in een babykamer voordat het bed erin gaat, of in een kantoor waar mensen sinds de verbouwing over hoofdpijn klagen.

Wat je aan deze stoffen doet, is een ander verhaal dan bij fijnstof: gasmoleculen gaan niet door een HEPA-filter, daar heb je actieve kool voor. Die vind je bij filters en accessoires.