In het kort
- Echte HEPA begint bij H13. Dat is de laagste klasse die van de norm EN 1822 zo mag heten.
- E10, E11 en E12 zijn geen HEPA maar EPA, ook al staat er soms HEPA op de doos.
- H13 vangt minstens 99,95 procent, H14 minstens 99,995 procent.
- HEPA-type, HEPA-achtig en 99 procent-filter zijn verkooptermen zonder norm erachter.
- De percentages gelden op de deeltjesgrootte die het moeilijkst te vangen is, dus op het zwakste punt van het filter.
- Voor huishoudelijk gebruik is H13 vrijwel altijd genoeg; H14 kost je luchtverzet en geluid.
- Geen klasse in de specificaties betekent: geen klasse.
Twee apparaten naast elkaar. Op de een staat H13, op de ander HEPA-type met 99 procent filtering. Dat tweede klinkt bijna hetzelfde en is soms goedkoper, dus waarom zou je meer betalen?
Omdat er maar een van de twee ergens aan gebonden is. HEPA is genormeerd in EN 1822, met vaste klassen en een voorgeschreven testmethode, en een fabrikant die die letter en dat cijfer noemt hangt zichzelf aan een meetbare belofte op. HEPA-type hangt nergens aan. Hieronder staan de types HEPA-filters die de norm kent, wat de percentages waard zijn en welke klasse je in de praktijk nodig hebt.
| Klasse | Vangt minstens | Zwakste plek in het filter | Heet in de norm |
|---|---|---|---|
| E10 | 85% | geen eis | EPA |
| E11 | 95% | geen eis | EPA |
| E12 | 99,5% | geen eis | EPA |
| H13 | 99,95% | 99,75% | HEPA |
| H14 | 99,995% | 99,975% | HEPA |
| U15 | 99,9995% | 99,9975% | ULPA |
De percentages zijn de afvangst over het hele filter, gemeten op de deeltjesgrootte die het moeilijkst te vangen is (rond een tot drie tienden micrometer). Bij de H- en U-klassen eist de norm ook een minimum per plek in het filter, zodat een lek niet weggemiddeld kan worden; bij de E-klassen ontbreekt die eis. U16 en U17 komen in luchtreinigers voor huis niet voor. Die horen in laboratoria en schone werkruimtes.
Wat 'HEPA-type' echt betekent
Niets. Er bestaat geen norm, geen instantie en geen test die bepaalt wanneer iets HEPA-type mag heten, dus het woord kost een fabrikant precies nul euro. Hetzelfde geldt voor HEPA-achtig, HEPA-style en het bijna ontroerend vage 99 procent-filter.
Kijk vooral naar dat percentage zonder klasse. Vangt dit filter 99 procent van de deeltjes van tien micrometer, of van een tiende micrometer? Dat scheelt een factor honderd in moeilijkheidsgraad. Zonder de deeltjesgrootte erbij is 99 procent geen specificatie maar een sfeerbeeld, en op het formaat waar het bij fijnstof in huis om draait valt dat vaak zwaar tegen.
Er is nog een variant die je makkelijk verkeerd leest. Tot de herziening van EN 1822 heetten de huidige E-klassen nog H10, H11 en H12, en dat oude jasje duikt nog altijd op in productteksten van fabrikanten die hun specificatieblad in geen jaren hebben nagelopen. Een H11-filter is naar de huidige norm gewoon E11. Prima grof filter, geen HEPA.
Een heel ander getal dat je tegenkomt is 99,97 procent bij 0,3 micrometer. Dat komt uit Amerika, waar HEPA zo is gedefinieerd. Een eerlijke opgave, die qua strengheid ongeveer op de hoogte van H13 ligt en die je bij Amerikaanse merken vaker tegenkomt dan een letter met een cijfer erachter. Compleet vermeld weet je wat je koopt.
Welke klasse heb je nodig
Voor vrijwel elk huishouden is H13 het antwoord. Die klasse laat van elke tienduizend deeltjes op de lastigste maat er hooguit vijf door, en alles wat groter of kleiner is vangt hij nog beter. Waar het per situatie op neerkomt:
Allergie voor huisstofmijt, pollen of huisdieren. H13 volstaat. Het allergeen zit op deeltjes die veel groter zijn dan de maat waarop de norm test, dus daar heeft zelfs de onderkant van de HEPA-schaal weinig moeite mee. Belangrijker is dat het apparaat genoeg lucht verzet en dat je de bron aanpakt; zie huisstofmijtallergie en luchtreiniger bij hooikoorts. Passende apparaten staan bij de luchtreinigers bij allergie.
Fijnstof, roet en verkeer. Ook H13. De deeltjes van roet en verbranding liggen juist rond die lastige maat, dus hier telt de klasse zwaarder mee dan bij allergenen, maar boven H13 wordt de winst klein. Bekijk de luchtreinigers tegen fijnstof.
Rook en geur. Hier is de klasse niet je knelpunt. Rookdeeltjes vangt een H13 prima, alleen bestaat rook voor een flink deel uit gassen en die gaan dwars door elk HEPA-filter heen. Zonder een serieus koolstoffilter blijft de lucht ruiken; meer daarover bij luchtreiniger tegen rook.
Virussen en schimmelsporen. H13 doet wat een filter kan doen. Sporen zijn groot genoeg om makkelijk te vangen, en ook losse virusdeeltjes vallen onder het bereik van de norm, al zit een filter nooit tussen twee mensen in een kamer en blijft ventileren daarom minstens zo belangrijk. Wat een filter hier wel en niet oplost staat bij luchtreiniger tegen virussen en bij luchtreiniger tegen schimmel.
Een werkplaats, kliniek of iemand met een sterk verzwakte afweer. Daar is H14 te verdedigen, mits het apparaat het luchtverzet ervoor heeft.
Wat H14 je oplevert
- Tien keer minder doorlaat dan H13 op de moeilijkste deeltjesmaat
- Een aantoonbaar minimum per plek in het filter, dus geen weggemiddeld lek
- Te verdedigen in een kliniek, een schone werkplaats of bij een sterk verzwakte afweer
Wat het je kost
- Meer weerstand, dus minder luchtverzet uit dezelfde ventilator
- Meer geluid of een lagere bruikbare stand voor hetzelfde resultaat
- Een duurder filter dat je op hetzelfde interval vervangt
- In een woonkamer nauwelijks merkbaar verschil met H13
Een klasse zegt niets over het apparaat
H14 op een apparaat dat de lucht in je kamer een keer per uur rondpompt is slechter af dan H13 op een apparaat dat het vier keer doet. Het filter bepaalt wat er per passage blijft hangen, het luchtverzet bepaalt hoe vaak die passage plaatsvindt. Reken dus altijd allebei na.
- Zoek de letter met het cijfer in de specificaties: H13 of H14, niet HEPA los.
- Staat er alleen een percentage, vraag dan bij welke deeltjesgrootte dat geldt.
- Lees H10, H11 of H12 als E10, E11 of E12: dat is de oude naamgeving van voor de herziening.
- 99,97 procent bij 0,3 micrometer is eerlijk en ligt rond H13.
- Controleer of er een apart voorfilter is, want zonder dat schild slijt het HEPA-filter snel.
- Zoek erbij hoe vaak het filter vervangen moet en of het los te koop is.
- Ruik en gassen vragen om koolstof, niet om een hogere HEPA-klasse.
- Weeg de klasse altijd tegen het luchtverzet; het hoogste getal wint niet vanzelf.
Luchtreinigers met een genormeerd HEPA-filter
Alle modellen met een klasse volgens EN 1822 op een rij, plus de losse filters die erbij horen.
- H13 of hoger, met de klasse in de specificaties
- Apart voorfilter dat je kunt uitkloppen of wassen
- Vervangfilters gewoon los verkrijgbaar
Veelgestelde vragen over HEPA-klassen
Welke types HEPA-filters zijn er?
De norm EN 1822 kent drie families. E10 tot E12 heten EPA en zijn dus geen HEPA, H13 en H14 zijn de echte HEPA-klassen, en U15 tot U17 heten ULPA en horen in laboratoria. Alles daarbuiten, van HEPA-type tot HEPA-achtig, is een verkoopterm zonder norm.
Is H14 beter dan H13?
Op papier tien keer zo streng, in een woonkamer nauwelijks merkbaar. H14 geeft meer weerstand, dus dezelfde ventilator verzet er minder lucht mee of moet harder draaien. Voor thuis levert H13 met een goede luchtstroom meestal meer op dan H14 met een matige.
Wat betekent 99,95 procent precies?
Dat van de deeltjes op de moeilijkst te vangen maat er hooguit vijf op tienduizend doorheen komen. Grotere en kleinere deeltjes vangt het filter nog beter, want die maat is juist zijn zwakste punt. De meting gaat over het filter, niet over de kamer: hoe schoon je lucht wordt hangt ook af van hoe vaak hij langs het filter komt, zoals uitgelegd bij hoe een luchtreiniger werkt.
Is een filter met 99 procent goed genoeg?
Onbekend, zolang de deeltjesgrootte erbij ontbreekt. Negenennegentig procent van de deeltjes van tien micrometer haalt een keukendoek bij wijze van spreken ook. Vraag om de klasse of om het percentage met de maat erbij; komt geen van beide, dan weet je genoeg.
Kan ik een H13-filter vervangen door een H14?
Alleen als de fabrikant dat zelf aanbiedt voor jouw model. Een filter met meer weerstand verandert de luchtstroom door het apparaat en soms ook de geluidsproductie, en een filter dat niet exact past laat lucht om de rand wegglippen. Dan is je klasse op papier hoger en je resultaat lager. De passende filters staan per model bij elkaar.
Gaat een HEPA-filter langer mee bij een hogere klasse?
Nee, eerder korter. Een H14 vangt meer, dus hij loopt ook sneller vol. Wat wel scheelt is een schoon voorfilter, want dat houdt de grove troep tegen die het HEPA-filter anders dichtzet. Vervangintervallen en onderhoud staan bij HEPA-filter vervangen.
Kun je een HEPA-filter wassen?
Vrijwel nooit. De glasvezelmat raakt door water beschadigd en dan zakt de afvangst zonder dat je er iets van ziet. Een enkel model heeft een uitwasbaar filter en zegt dat er dan expliciet bij. Uitkloppen en stofzuigen doe je met het voorfilter, niet met de HEPA.
Waarom noemt de ene fabrikant H13 en de andere 99,97 procent?
Twee normen naast elkaar. H13 komt uit de Europese EN 1822, dat percentage bij 0,3 micrometer is de Amerikaanse definitie van HEPA. Ze meten net anders, maar liggen qua strengheid dicht bij elkaar. Beide zijn een stuk concreter dan HEPA zonder aanduiding.
