In het kort
- Binnen helpt een luchtreiniger tegen pollen. Buiten en in een kamer met een open raam heeft hij geen schijn van kans.
- Pollen zijn met 20 tot 55 micrometer grote deeltjes. Een HEPA-filter vangt ze moeiteloos; de moeilijkheid zit hem in de aanvoer, niet in het filter.
- Het seizoen loopt van januari (hazelaar en els) tot september (bijvoet), met de grassenpiek van mei tot half juli. Daar heeft de meerderheid last van.
- De slaapkamer is de plek met de meeste winst: acht uur achter elkaar, raam dicht, apparaat op een lage stand.
- Was binnen drogen tijdens het seizoen, en douchen voor het slapen. Pollen die aan je haar en je kleren mee naar binnen komen, filtert niemand weg.
De vraag is bijna altijd hetzelfde: helpt zo’n ding nou echt tegen hooikoorts? Het eerlijke antwoord is ja, maar alleen binnen, en alleen als de rest van je huis meewerkt. Een luchtreiniger met een HEPA-filter haalt pollen uit de lucht in een kamer. Hij houdt geen pollen tegen die via een openstaand raam, je jas of je haar binnenkomen.
Dat maakt een luchtreiniger tegen pollen geen wondermiddel, maar wel het enige apparaat dat de deeltjes daadwerkelijk uit je binnenlucht haalt. Vooral in de slaapkamer merk je dat, omdat je daar het langst achter elkaar in dezelfde lucht ligt.
Hieronder staat wanneer welke pollen vliegen, hoe ze je huis binnenkomen, wat een filter er wel en niet van vangt, en een checklist waarmee je het seizoen doorkomt.
Het pollenseizoen in Nederland
Hooikoorts heet in het Nederlands niet voor niets ook wel voorjaarsverkoudheid, maar dat dekt de lading al lang niet meer. Het seizoen begint in een zachte winter al in januari met de hazelaar, en de laatste onkruidpollen vliegen tot in september. Wie op meerdere soorten reageert, heeft dus driekwart jaar iets te doen.
Drie dingen bepalen hoeveel pollen er op een dag in de lucht zitten. Warm, droog en winderig weer geeft de hoogste concentraties. Een flinke regenbui slaat de lucht schoon, al kan een korte onweersbui pollenkorrels juist openbreken tot nog kleinere stukjes. En de concentratie schommelt over de dag: vroeg in de ochtend en aan het eind van de middag zit er meestal het meest in de lucht.
De actuele telling komt van de pollenstations van het Elkerliek Ziekenhuis in Helmond en het LUMC in Leiden. De kalender hieronder is het gemiddelde patroon; per jaar schuift hij een paar weken op met het weer.
| Pollensoort | Piekperiode | Waaraan je het merkt |
|---|---|---|
| Hazelaar en els | Januari tot maart | De eerste klachten van het jaar, vaak nog voor de winter voorbij is |
| Berk | Eind maart tot half mei | De zwaarste boompollenpiek, kort en heftig |
| Eik, es en plataan | April en mei | Overlapt met de berk, waardoor het voorjaar lang aanvoelt |
| Grassen | Mei tot half juli | De grootste groep hooikoortsklachten in Nederland |
| Bijvoet en ander onkruid | Juli tot september | De nazomerklachten waarvan mensen denken dat het een verkoudheid is |
| Ambrosia | Augustus tot oktober | Nog beperkt in Nederland, rukt op langs wegen en spoorbermen |
Gebaseerd op de Nederlandse pollentellingen van het Elkerliek Ziekenhuis en het LUMC. Een zachte winter zet de hazelaar weken eerder aan; een koud voorjaar stelt de berk uit. Kijk voor een concrete dag naar de actuele pollenverwachting en niet naar de kalender.
Hoe pollen binnenkomen en wat een HEPA-filter ervan vangt
Pollenkorrels zijn voor luchtdeeltjes aan de grote kant. Graspollen meten ongeveer 20 tot 55 micrometer, berkenpollen rond de 20 tot 25. Ter vergelijking: het fijnstof waar filters het moeilijk mee hebben, zit onder de 2,5 micrometer. Een HEPA-filter van klasse H13 vangt volgens de norm EN 1822 minstens 99,95 procent van de deeltjes in de moeilijkst te vangen maat, en pollen zijn vele malen groter dan die maat. Filteren is dus niet het probleem.
Het probleem is de aanvoer. Pollen komen op vier manieren je huis in:
- Door open ramen en deuren. Verreweg de belangrijkste route, en de enige die je meteen kunt dichtdraaien.
- Via ventilatieroosters en mechanische ventilatie. Sommige systemen hebben een pollenfilter in de toevoer. Zit dat er, vervang het dan voor het seizoen begint.
- Aan je kleren en je haar. Na een uur fietsen loop je met een flinke lading naar binnen. Trek je jas in de gang uit en niet in de slaapkamer.
- Aan de was die buiten heeft gehangen. Een laken dat op een winderige middag heeft gedroogd, brengt de pollen mee naar je bed.
Een luchtreiniger vangt wat er eenmaal binnen is en houdt de kamer daarna schoon, zolang er niet steeds nieuwe pollen bij komen. Dat maakt de slaapkamer de logische plek. Deur en raam dicht, apparaat op een stand die je kunt verdragen qua geluid, en de lucht in die kamer wordt in de loop van de avond meetbaar schoner. Voor een woonkamer waar de tuindeur constant opengaat, geldt dat veel minder.
Let bij de keuze op drie dingen: een echt HEPA-filter (H13 of H14, niet ‘HEPA-type’), een CADR die past bij het aantal kubieke meters van de kamer, en een geluidsniveau op de nachtstand waar je bij in slaap valt. De modellen die daaraan voldoen staan bij luchtreinigers bij allergie en luchtreinigers voor de slaapkamer. Reageer je het hele jaar door en niet alleen in het seizoen, dan zit je waarschijnlijk eerder bij huisstofmijtallergie dan bij hooikoorts.
- Ventileer buiten de piekuren, dus liever midden op de dag of na een regenbui dan vroeg in de ochtend.
- Zet in de slaapkamer een luchtreiniger met HEPA-filter en houd het raam tijdens het seizoen dicht.
- Droog de was binnen zolang de pollen vliegen, ook al is het buiten mooi weer.
- Douche en was je haar voordat je naar bed gaat, zeker na een dag buiten.
- Laat jassen en buitenkleding in de gang, niet op een stoel in de slaapkamer.
- Vervang het pollenfilter van je mechanische ventilatie voor het seizoen begint.
- Zuig de slaapkamer wekelijks met een stofzuiger met HEPA-filter en neem gladde vloeren nat af.
- Houd de autoramen dicht en zet de ventilatie op recirculatie tijdens het rijden.
- Maai het gazon zelf niet als je op graspollen reageert, of doe het met een mondmasker.
- Kijk de pollenverwachting na en plan tuinwerk op een dag met weinig vlucht.
Wij verkopen luchtreinigers, geen medisch advies
Alles hierboven gaat over de lucht in je huis. Welke behandeling bij jouw klachten past, of een allergietest zinvol is en welke medicatie helpt, is een gesprek met je huisarts of apotheek. Houd je klachten langer aan, worden ze erger of krijg je last van je luchtwegen, ga dan langs. Een luchtreiniger is een aanvulling op wat je daar afspreekt en geen vervanging ervan.
Veelgestelde vragen over luchtreinigers en pollen
Helpt een luchtreiniger tegen hooikoorts?
Binnen wel. Een luchtreiniger met een HEPA-filter haalt pollen uit de lucht in een kamer, en dat merk je het duidelijkst in een slaapkamer waar het raam dicht blijft. Hij houdt geen pollen tegen die via een open raam of aan je kleren binnenkomen, en hij doet niets aan klachten die je buiten oploopt. Zie het als een schone kamer om in te slapen, niet als een oplossing voor het hele seizoen.
Welk filter heb ik nodig tegen pollen?
Een echt HEPA-filter, in de praktijk klasse H13 of H14. Die vangt minstens 99,95 procent van de deeltjes in de moeilijkst te vangen maat, en pollen zijn met 20 tot 55 micrometer veel groter dan dat. Pas op met de aanduiding ‘HEPA-type’ of ‘HEPA-achtig’: dat is geen genormeerde klasse en zegt niets over wat het filter vangt.
Waar zet ik de luchtreiniger neer bij hooikoorts?
In de slaapkamer, met de deur en het raam dicht. Daar ben je acht uur achter elkaar in dezelfde lucht, en dat is de langste aaneengesloten periode van de dag. Zet het apparaat vrij in de ruimte, niet achter een gordijn of tegen de muur geklemd, en laat hem een uur voordat je gaat slapen al draaien.
Moet de luchtreiniger de hele dag aan?
Tijdens het seizoen wel, in ieder geval in de kamer waar je hem hebt staan. Zodra hij uit gaat, komen er via kieren en langs je kleren nieuwe pollen binnen en loopt de concentratie langzaam weer op. De meeste modellen hebben een automatische stand die zelf terugschakelt als de lucht schoon is, en dat scheelt geluid en stroom.
Kan ik nog ventileren met hooikoorts?
Ja, en dat moet ook, want een kamer die nooit wordt gelucht krijgt andere problemen met CO2 en vocht. Kies alleen je moment: midden op de dag of vlak na een regenbui zitten er minder pollen in de lucht dan vroeg in de ochtend en aan het eind van de middag. Kort en krachtig luchten met twee ramen tegenover elkaar werkt beter dan een raam dat de hele dag op een kier staat.
Wanneer is het pollenseizoen in Nederland?
Ruwweg van januari tot september. Hazelaar en els beginnen in de winter, de berk piekt van eind maart tot half mei, de grassen van mei tot half juli en het onkruid zoals bijvoet loopt door tot in september. Waar jij last van hebt, bepaalt welk deel van die periode zwaar is. Een zachte winter zet het hele schema weken naar voren.
Werkt een ionisator tegen pollen?
Een ionisator laat deeltjes aan elkaar en aan oppervlakken plakken, waardoor ze uit de lucht verdwijnen maar wel in de kamer blijven liggen. Bij het opschudden van een kussen komen ze weer vrij. Voor pollen is een filter dat de korrels echt vasthoudt de betrouwbaardere keuze. Kies je toch voor een ionisator, let dan op de ozonproductie.
